Türkiye’de Elektrikli Araç Şarj Tüketimi Hızlandı: 10 Ayda 47,4 Milyon kWh

Türkiye’de elektrikli araç pazarı büyürken, asıl dönüşümün şarj altyapısında ve enerji tarafında yaşandığı daha net görülmeye başladı. EPDK verilerine dayanan son göstergeler, şarj istasyonlarından çekilen toplam elektrikte dikkat çekici bir yükselişe işaret ediyor: Yılın ilk 10 ayında şarj noktaları üzerinden tüketilen enerji 47,4 milyon kWh seviyesine çıktı. Aynı dönemde elektrikli araç sayısındaki artışın %69, tüketilen enerjideki artışın ise %147 olarak raporlanması, talebin “araç sayısından daha hızlı” büyüdüğünü gösteriyor.

Bu fark neden önemli? Çünkü elektrikli araç ekosisteminde yalnızca satış adedi değil; kullanıcıların araçlarını ne kadar kullandığı, şarj alışkanlıkları (evde mi, istasyonda mı?), hızlı şarj oranı ve şarjın gün içindeki dağılımı gibi detaylar da oyunun kurallarını belirliyor. Enerji tüketiminin araç artışının iki katını aşacak şekilde yükselmesi, daha fazla kullanıcının şarj istasyonlarını aktif şekilde kullandığına ya da mevcut kullanıcıların daha fazla kilometre yaptığına işaret ediyor olabilir. Elbette bunun tek bir nedeni yok; şehirler arası kullanımın artması, filoların (taksi, kurye, kurumsal araçlar) elektriğe geçmesi ve hızlı şarj altyapısının yaygınlaşması gibi etkenler birlikte çalışabiliyor.

47,4 milyon kWh rakamı tek başına ne anlatır? kWh (kilovat-saat) elektrik tüketiminin temel birimi ve elektrikli araç tarafında “ne kadar enerji harcadık?” sorusunun doğrudan yanıtı. Basit bir örnekle düşünürsek; ortalama bir elektrikli otomobilin tüketimi 15–20 kWh/100 km bandında değişebiliyor (araca, sürüşe ve mevsime göre farklılaşır). Bu aralıktan hareketle, şarj istasyonlarından çekilen 47,4 milyon kWh enerji; kabaca yüz milyonlarca kilometrelik bir sürüşe karşılık gelebilecek bir ölçekten söz ettiğimizi gösterir. Bu sadece bir perspektif; asıl mesaj şu: Şarj istasyonlarının “ikincil” bir kanal olmaktan çıkıp mobilitenin ana bileşenlerinden biri haline geldiği bir döneme giriyoruz.

Enerji tüketimindeki artış, altyapı yatırımlarını da doğrudan etkiliyor. Şarj istasyonu sayısı kadar, istasyonların aynı anda kaç araca hizmet verebildiği, hangi güçte şarj sunduğu (AC mi DC mi, kaç kW?) ve yoğun saatlerde performansı önem kazanıyor. Özellikle büyükşehirlerde ve ana güzergâhlarda, talep belirli zaman dilimlerinde yığılmaya eğilimlidir. Bayram trafiği, hafta sonu yoğunluğu veya iş çıkışı saatleri gibi periyotlarda sürücülerin aynı bölgeye yüklenmesi, “istasyon var ama sıra var” şikâyetlerini artırabilir. Bu nedenle yatırım tarafında yalnızca nokta sayısı değil, kapasite planlaması ve sahadaki operasyon yönetimi de kritik hale geliyor.

Şebeke tarafında ise mesele daha da stratejik. Şarjın hangi saatlerde yapıldığı, dağıtım şebekesinin yük eğrisini etkiler. Eğer kullanıcılar büyük ölçüde akşam saatlerinde hızlı şarja yönelirse, dağıtım trafoları ve yerel hatlar üzerinde pik yükler oluşabilir. Bu noktada iki çözüm öne çıkıyor: Akıllı şarj (şarjın belirli saatlere kaydırılması, güç yönetimi) ve fiyatlandırma sinyalleri (zaman bazlı tarifeler). Avrupa’da yaygınlaşan örneklerde olduğu gibi, düşük yoğunluk saatlerinde daha avantajlı fiyatlama veya filo şarjının kontrollü yönetimi, hem kullanıcı maliyetini hem de şebeke yükünü optimize edebiliyor.

Tüketici tarafında bu büyümenin olumlu etkileri de var. Pazar büyüdükçe rekabet artar; rekabet arttıkça kapsama, servis kalitesi ve fiyat şeffaflığı genellikle iyileşir. Daha fazla istasyon seçeneği, sürücünün rota planlamasını rahatlatır ve elektrikli araç deneyimini “günlük hayatın normali” haline getirir. Öte yandan hızlı büyüme, standartlaşma ihtiyacını da beraberinde getiriyor: Uygulama karmaşası, farklı üyelik modelleri, fiyatların net görülmemesi gibi konular kullanıcı deneyimini zorlayabilir. Bu yüzden şarj ağlarının, fiyat ve hizmet bilgilerini anlaşılır biçimde sunması ve bakım/arıza süreçlerinde hızlı aksiyon alması önem kazanıyor.

Önümüzdeki döneme bakıldığında, 47,4 milyon kWh gibi rakamlar bize şunu söylüyor: Türkiye’de elektrikli mobilite artık sadece “araç” meselesi değil; enerji yönetimi, altyapı kapasitesi ve operasyon kalitesinin birlikte yürütülmesi gereken bir dönüşüm. EPDK verilerinin işaret ettiği yüksek büyüme temposu devam ederse, hem özel sektör yatırımlarının hem de planlama tarafındaki düzenlemelerin daha görünür hale gelmesi beklenebilir. Sürücüler açısından ise doğru rota planı, uygun şarj zamanı seçimi ve şarj ağlarını karşılaştırma alışkanlığı, maliyeti ve bekleme süresini ciddi ölçüde etkileyen yeni “sürüş refleksleri” haline gelecek.